Montaigne Kimdir? Hayatı, Eserleri ve Edebi Kişiliği - Burak Göç


Michel de Montaigne
Makaleler

Montaigne Kimdir?

Montaigne kimdir? Montaigne “Denemeler” eseriyle, birçok kişinin hayatına yön vermeyi başaran, asırlar geçmesine rağmen yazdıkları hala geçerliliğini koruyan, benzersiz yazarlardan biridir. Montaigne Fransız bir düşünür, yazar ve yaşam sanatkarıdır.

Montaigne’in Denemeler’ini okuyan ve “Böyle bir yazarın hayatını merak etmiyorum.” diyen kişilerin anlını karışlarım 😄 Kendini “Benim eserim yaşantımdır.” diyerek anlatan bir adamın yazdıklarını okuduktan sonra, onun eserinin özünü merak etmezsek, biraz ayıp etmiş oluruz.

Montaigne Hayatı Kısaca

Tam adıyla Michel Eyquem de Montaigne, 1533 yılında doğmuştur. Eğitimini Pergiuex Vergi mahkemesi üyesi ve aynı zamanda eski Belediye Başkanı olan babasıdan almıştır. Akla ilk gelenin aksine Montaigne’in kısacık hayatı açlık ve sefillik içinde geçmemiştir. Kalemi kuvvetli yazarların ruhunu acı ve kederle beslemesine alışkınız. Oysa Montaigne’in ruhunu besleyen acı ve keder değil, bizzat yaşama sevincinin kendisi olmuştur.

Varlıklı bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelen Montaigne, kendisinin üstüne titreyen bilgin bir babaya sahip olduğu için de şanslı sayılmalıdır. Montaigne’in babası Montaigne yeni doğdunda, onu nasıl yetiştirmesi gerektiğine dair planlar yapmıştır. Varlığın ve bolluğun hanesine doğan bu çocuğun boş bir şahsiyete dönüşmesini önlemek için, Montaigne’i henüz 2 yaşındayken ormancı bir ailenin yanına yerleştirmiştir. Montaigne, 6 yaşına kadar ormancı aileyle yaşamış, fakir bir hayatın ne denli sıkıntılarla geçtiğine tanıklık etmiştir. Zaten Montaigne’in babasının, onu ormancı bir ailenin yanına yerleştirmek istemesinin nedeni de budur. Önce açlığı tadan ve alt seviyeli hayatı öğrenen bireylerin, zengin bir yaşantının kıymetini daha iyi bileceğine inanmaktadır.

6 yaşına kadar zorluk içinde büyüyen Montaigne, bu süreçten sonra ailenin yanından alınmış ve Montaigne’lerin şatosuna yerleşmiştir. Montaigne’in eğitimine önem veren babası, yabancı dili daha çocukken öğrenmesini istediği için sadece Latince konuşmayı bilen Alman asıllı bir eğitimci tutmuş ve çocuğunu bu eğitimciye emanet etmiştir. Montaigne’in babası, Montaigne’in eğitime o kadar önem vermiş ki, evdeki herkesin onunla Fransızca konuşmasını yasaklamıştır. Böylece Montaigne ile konuşmak isteyenler ve tüm ev ahalisi (hatta eve gelen misafirler bile) birkaç cümle Latince konuşmayı öğrenmek zorunda kalmış. On üç yaşına kadar süren bu eğitimi sayesinde Montaigne, Latince’yi ana dili seviyesinde öğrenmiş ve akabinde gerçek ana dili olan Fransızcayı öğrenmeye başlamıştır.

Montaigne’in eğitim hayatı hiç kolay olmamış. Otoriteyi sorgulayan karakteri ona akademik alanda istediği başarıyı getirmemiş. Okulun kendisine beklediğini katamayacağını düşünen Montaigne, hukuk eğitimi almak için okuduğu koleji bırakmış, ancak hukuk alanında da umduğunu bulamamıştır. 1544 yılında babasının görevini devralmış fakat siyaset ve idare işleriyle uğraşmaya hiçbir zaman alışamamış. Onun tek ve en büyük tutkusu daima kendisi olmuştur. Zaten hali hazırda bir ömür yetecek serveti olduğu için mevki, makam gibi dünyevi şeyler ruhunu doyurmaya yetmemiştir.

1565 yılında evlenen Montaigne’in 6 kızı olmuş ancak bunların yalnızca biri Montaigne’in ölümünden sonra hayatta kalmış. Diğerleriyse Montaigne henüz yaşarken çeşitli nedenlerden ötürü ölmüştür. 1571 yılında babasını kaybetmesi üzerine bir nevi emekliye ayrılan Montaigne, şatosunun üst katındaki bir odada inzivaya çekilmiştir. Montaigne’in içine yalnızca kütüphanesini yerleştirdiği bu oda, onun adeta gizli sığınağı, kaçış mabedi olmuştur. Montaigne’in damakta enfes edebi ve düşünce lezzeti bırakan Denemeler eserinin ilk satırları da yine bu odada atılmıştır.

1580 yılında ilk Denemeler’ini yazan Montaigne, inzivaya çekilmesinin hata olduğunu düşünmüş ve henüz 40’lı yaşlarının inzivaya çekilmek için çok erken olduğuna karar vermiştir. Hayatını bir dünya turuyla şenlendirmek isteyen Montaigne, böbrek rahatsızlığının tedavisi ve ruhunun zenginleştirmek için deneyimlerle dolu bir dünya turuna başlamıştır. Dünya turu sırasında Bordeaux’da Belediye Başkanlığına seçilmesi ve o zamanın Fransa kralının, görevi kabul etme ricasında bulunması üzerine, dünya turunu erkenden bitirerek görevi için tekrar Fransa’ya geri dönmüştür.

Montaigne’in geri döndüğü süreçte ülkede kanlı iç savaşlar başlamıştır. Bir de çağın ölümcül hastalığı veba illetinin ortayı çıkması üzerine, şatosunu olduğu şekilde bırakan Montaigne, apar topar Bordeaux’u terketmiştir. Salgın tümüyle sona erince Montaigne tekrardan şatosuna dönüp, Denemeler eserini bitirmeye odaklanmıştır. Dolu dolu bir hayat yaşayan Michel de Montaigne’in hayatı 1592 yılında kendi evinde ve yatağında sona ermiştir.

Montaigne Eserleri

Montaigne eserleri başlığı altında uzun uzadıya yer verebileceğimiz pek bir şey yok. Kendisinin ünlü ve tek eseri Denemeler’den ibarettir. Çeşitli ve gündelik konularda kaleme aldığı denemelerinde çoğunlukla insan doğası üzerine eğilmektedir. 1580 Yılında tamamlananan Denemeler serisi, ülkemizde “Seçme Denemeler” halinde sıkıştırılmış kitap olarak satılıyor. Ayrıca 3 ila 4 ciltli olarak yayınlanan, her okuma meraklısının kütüphanesinde yer vermesi gereken tam baskısı mevcuttur.

Montaigne Edebi Kişiliği

Montaigne dünya edebiyatına “Deneme” adı verilen yazı örneğinin kazandırılmasında büyük rol oynamıştır. Yaşadığı süreçte Fransa krallarına danışmanlık yapan Montaigne’in Denemeler’inin ünlü yazar Shakespeare’i de etkisi altına almış olduğu öne sürülmektedir. Henüz çocuk yaşında Latince’yi ana dili seviyesinde yazıp konuşabilen Montaigne babasının yazmış olduğu Tekvin’e Göre Doğal Tanrıbilim adlı yaptını Latinceye çevirmiştir.

Ayrıca Montaigne’e ilgi duyuyorsanız Stefan Zweig tarafından yazılan Montaigne kitabını da mutlaka okumanızı öneririm

Yorumun mu Vardı? Buradan Alayım;